ประเภทของเพลงไทย

= = = = = **__เพลงไทย__ **** หมายถึง เพลงที่ประพันธ์ขึ้นตามหลักดนตรีไทย เป็นเอกลักษณ์เฉพาะประจำชาติ มีลีลาการขับร้อง และการบรรเลงเป็นแบบไทย ** = = = = **เพลงไทยเป็นศิลปะวัฒนธรรมของชนชาติไทย ซึ่งมีมาตั้งแต่สมัยโบราณ ต่อมาได้พัฒนารูปแบบเพลงไทยมาเรื่อยๆ ได้มีการประพันธ์เพลงไทยให้มีลีลา และสำเนียงภาษาของชาติอื่นมากมายถึง ****12 ภาษา เช่น ภาษาลาว ภาษาเขมร ภาษาแขก ภาษามอญ ภาษาจีน เป็นต้น เพลงที่ประพันธ์ขึ้นมาโดยเลียนสำเนียงอื่น มักมีชื่อนำหน้าเพลงตามสำเนียงภาษาที่เลียนมา เช่น เพลงลาววงเดือน เพลงเขมรไทรโยค เพลงมอญท่าอิฐ เพลงจีนขิมเล็ก ** = = = = **__จัในเพลงไทย แบ่งออกเป็น __3 ชนิด คือ __งหวะ__** = = **1. จังหวะสามัญ หมายถึงจังหวะทั่วไป ที่จะต้องยึดถือเป็นหลักในการขับร้องและบรรเลง แม้ว่าจะไม่มีสิ่งใดเป็นเครื่องให้สัญญาณจังหวะ ก็จะต้องมีความรู้สึกอยู่ในใจตลอดเวลา ** = = = = **2. จังหวะฉิ่ง เป็นการแบ่งจังหวะด้วยฉิ่ง โดยปกติจะตีสลับกันเป็น ฉิ่ง-ฉับ แต่ถ้าเป็นสำเนียงจีน หรือญวน จะตีเป็น ฉิ่ง-ฉิ่ง-ฉับ หรือบางครั้งจะตีเป็นเสียงฉิ่ง อย่างเดียวก็ได้ เช่น เพลงเชิด เพลงสาธุการ เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีการตีฉิ่งกับเพลงประเภทจังหวะพิเศษอีกด้วย ** = = = = **3. จังหวะหน้าทับ หน้าทับ หมายถึง วิธีการตีของเครื่องดนตรีประเภทกลองต่างๆ ซึ่งเป็นเกณฑ์ในการนับ ****จังหวะ ** = = = = **__ประเภทของเพลงไทย แบ่งออกเป็น __****__2 ประเภท __** = = = = **1. เพลงบรรเลง ** = = = = **2. เพลงขับร้อง ** = = = = **เพลงบรรเลง หมายถึง เพลงที่ใช้เครื่องดนตรีบรรเลงเพียงอย่างเดียว ไม่มีการขับร้อง แบ่งเป็น ** = = = = *** __เพลงโหมโรง__ ****<span style="font-family: 'angsana new','serif'; font-size: 21px;"> คือเพลงที่ใช้บรรเลงเริ่มต้นของการบรรเลง หรือการแสดง มีความหมายบอกให้ทราบว่า พิธีหรืองานจะเริ่มขึ้นแล้ว และยังเป็นการอัญเชิญเทพยดา และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายให้มาประชุมสโมสรในงาน เพื่อจะได้เป็นสิริมงคลแก่เจ้าภาพ และผู้ร่วมงาน เพลงโหมโรงแบ่งออกเป็นหลายชนิดดังนี้ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เพลงโหมโรงเช้า ใช้บรรเลงในเวลาเช้าสำหรับงานที่มีการนิมนต์พระมาสวดมนต์เย็น ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เพลงโหมโรงประกอบการแสดง ใช้บรรเลงเพื่อประกาศให้ประชาชนทราบว่า การแสดงกำลังจะเริ่มขึ้นแล้ว ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เพลงโหมโรงเสภา ส่วนใหญ่เป็นเพลงอัตรา ****<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">3 ชั้น ใช้บรรเลงเพื่อบอกให้ทราบว่าการแสดงกำลังจะเริ่มขึ้น ในสมัยโบราณ มีการรัวประลองเสภา แล้วจึงบรรเลงโหมโรงเสภา ตอนท้ายของเพลงโหมโรงเสภาจะมีลักษณะเฉพาะตัว จบด้วยท้ายของเพลงวา ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">* ****__<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">เพลงหน้าพาทย์ __****<span style="font-family: 'angsana new','serif'; font-size: 21px;"> คือ เพลงที่ใช้บรรเลงประกอบพิธีกรรมต่างๆ และใช้ประกอบตัวแสดงโขนและละคร โดยทั่วไปมี ****<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">7 ประเภทดังนี้ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- สำหรับกิริยาไปและมา โดยทั่วไปจะมีเพลงรำอยู่ ****<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">14 เพลง คือ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เสมอ สำหรับการไปมาในระยะใกล้ๆ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เพลงฉิ่ง สำหรับการไปมาอย่างนวยนาด กรีดกราย เช่น ไปชมสวน ไปเที่ยวสนุกสนาน ****<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เชิด สำหรับการไปมาในระยะใกล้ๆ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">-บาทสกุณี สำหรับการไปมาใช้กับพิธีใหญ่ๆ และสำคัญ ใช้เฉพาะพระ ****<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- พระยาเดิน สำหรับการไปมาของผู้สูงศักดิ์ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เชิดฉาน ท่าสำหรับการไปมาของพระราม พระลักษมณ์ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- ลุกรัน ท่าสำหรับการไปมาของพระราม พระลักษมณ์ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เสมอข้ามสมุทร ท่าสำหรับการไปมาของพระราม พระลักษมณ์ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- ชุบ สำหรับการไปมาของตัวละครที่มีศักดิ์ต่ำ หรือฐานะต่ำ เช่น นางกำนัล ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เหาะ สำหรับการไปมาทางอากาศ เทวดา นางฟ้า และตัวละครที่มีบรรดาศักดิ์สูง ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- โคมเวียน ใช้กับพระ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- กลม การไปมาของเทวดา หรือผู้ที่สูงกว่าเทวดา เช่นพระอินทร์ พระอรชุน และสำหรับผู้ที่มีบรรดาศักดิ์สูงเช่น เจ้าเงาะ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เข้าม่าน ใช้ในการเข้าไปในสถานที่ใดสถานที่หนึ่ง เช่นห้องสรง (ใช้กับตัวเอก หรือ ผู้มีบรรดาศักดิ์สูง) ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- แผละ การไปมาของสัตว์ปีก เช่น นก แมลง สำหรับการยกพล ตามปกติใช้ 2 เพลง ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- กราวนอก สำหรับพลมนุษย์ หรือ พลลิง ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- กราวใน สำหรับพลยักษ์ ใช้สำหรับการมาของยักษ์ สำหรับการสนุกสนาน ตามปกติใช้ 6 เพลง ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- กราวรำ สำหรับการเยาะเย้ยสนุกสนาน ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- สีนวล สำหรับความรื่นรมย์อย่างธรรมดา ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- ฉุยฉาย สำหรับความภูมิใจ เมื่อได้แต่งตั้งใหม่ หรือเมื่อได้แปลงตัวให้งดงามกว่าเดิม ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- แม่ศรี ใช้ทำนองเดียวกับฉุยฉาย ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เพลงช้า สำหรับความเบิกบานอย่างธรรมดา ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เพลงเร็ว สำหรับความเบิกบานอย่างธรรมดา โดยมากใช้รำต่อจากเพลงช้า หรือจะเริ่มเพลงเร็วทีเดียวก็ได้สำหรับการแสดงฤทธิ์ ตามปกติใช้ 6 เพลง ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- ตระนิมิตร สำหรับการแปลงตัว หรือชุบคนตายให้ฟื้น หรือแปลงตัวให้คนอื่น ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- ตระสันนิบาต การชุมนุมเพื่อกระทำพิธีสำคัญต่างๆ ใช้ในพิธีร่ายเวทมนตร์และประสิทธิ์ประสาทพร ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- ชำนาญ ใช้เช่นเดียวกับตระนิมิตร ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- ตระบองกัน ใช้เช่นเดียวกับชำนาญ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- คุกพาทย์ สำหรับการแสดงของผู้มีอิทธิ์ฤทธิ์ หรือแสดงอารมณ์โกรธของตัวละครผู้มีศักดิ์สูง ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- รัว ใช้ทั่วๆไป ในการสำแดงเดช และมักใช้ต่อท้ายเพลงอื่น สำหรับการต่อสู้ ปกติใช้ 3 เพลง ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เชิดกลอง สำหรับการต่อสู้โดยทั่วๆไป ****<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เชิดฉิ่ง สำหรับรำก่อนที่นุทำการสำคัญในการรบ เช่นก่อนแผลงศร หรือก่อนใช้อาวุธอย่างใดอย่างหนึ่ง ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เชิดนอก สำหรับการจับ หรือขับไล่ของสัตว์ สำหรับการแสดงความรักใคร่ หรือเรียกว่า เข้าพระเข้านาง ตามปกติใช้เพลงโลม ****<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">สำหรับการนอน ใช้เพลงตระนอน หลักในการสังเกตเพลงหน้าพาทย์ คือเป็นเพลงที่ใช้ตะโพน และกลองทัด เป็นผู้ควบคุม จังหวะหน้าทับ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">* __เพลงเรื่อง__ ****<span style="font-family: 'angsana new','serif'; font-size: 21px;"> คือการนำเพลงใกล้เคียงกันมาเพื่อบรรเลงต่อกันเป็นชุดต่างๆ มีดังนี้ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เพลงเรื่องช้า ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เพลงเรื่องเร็ว ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เพลงเรื่องเพลงฉิ่ง ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เพลงเรื่องสองไม้ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เพลงเรื่องเกี่ยวกับพิธีกรรม ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">* __เพลงหางเครื่อง__ ****<span style="font-family: 'angsana new','serif'; font-size: 21px;"> คือเพลงที่ใช้บรรเลงต่อท้ายเพลงเถาเป็นเพลงสั้น ชั้นเดียว สนุกสนาน ครึกครื้น เพลงเดียวกันใช้สำเนียงเดียวกันจะใช้เพลงชุดใด ขึ้นอยู่กับเพลงเถาข้างหน้า ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">* ****__<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">เพลงสำเนียงภาษา __****<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;"> เป็นเพลงที่นำสำเนียงภาษามาเรียงกันต่างจากเพลงหางเครื่องคือ เพลงออกภาษาต้องบรรเลง ****<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">4 ภาษาก่อน คือ จีน เขมร ตลุง พม่า แล้วจึงเลือกสำเนียงภาษาอื่นตามความเหมาะสม ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">* ****__<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">เพลงเดี่ยว __****<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;"> เป็นเพลงที่ชั้นครูแต่งขึ้นเพื่อ ใช้บรรเลงเดี่ยวด้วยเครื่องมือต่างๆ ใช้แสดงความสามารถของผู้บรรเลง ผู้เล่นจะต้องมีทักษะและกลเม็ดในการเล่นเป็นอย่างดี ** = = = = **__<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">เพลงขับร้อง __****<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;"> หมายถึง เพลงที่ใช้เครื่องดนตรีบรรเลง ร่วมกับการขับร้อง แบ่งเป็น ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">* __เพลงเถา__ ****<span style="font-family: 'angsana new','serif'; font-size: 21px;"> หมายถึง เพลงที่ขับร้องและบรรเลงเริ่มจากช้าแล้วเร็วขึ้นเรื่อยๆ จาก ****<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">3 ชั้น ไป 2 ชั้น ไป 1 ชั้น จะมีชั้นละกี่ท่อนก็ได้ จำนวนท่อนจะต้องเท่ากันทุกชั้น และอาจจบด้วยรูปบทหรือไม่มีรูปบทก็ได้ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">* __เพลงตับ__ ****<span style="font-family: 'angsana new','serif'; font-size: 21px;"> หมายถึง การนำเอาเพลงหลายๆ เพลงมาขับร้องและบรรเลงต่อเนื่องกัน มี ****<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">2 ชนิดคือ ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เพลงตับเรื่อง คือเพลงที่นำมารวมร้อง และบรรเลงติดต่อกัน ยึดบทร้องที่เป็นเรื่องเดียวกัน ฟังได้ติดต่อเป็นเรื่องเดียวกัน ส่วนทำนองเพลงจะเป็นอย่างไรไม่ถือเป็นสำคัญ เช่น เพลงตับนางลอย เพลงตับนาคมาศ เป็นต้น ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">- เพลงตับเพลง คือเพลงที่นำมารวมร้อง และบรรเลงติดต่อกัน ยึดถือ.สำนวน ทำนองของเพลง ที่สอดคล้องเหมาะสม และต้องอยู่ในอัตราจังหวะเดียวกัน ส่วนบทร้องจะเป็นอย่างไรไม่ถือเป็นสำคัญ เช่น เพลงตับลมพัดชายเขา เพลงตับเพลงยาว เป็นต้น ** = = = = **<span style="font-family: 'Angsana New','serif'; font-size: 21px;">* __เพลงเบ็ตเล็ด__ ****<span style="font-family: 'angsana new','serif'; font-size: 21px;"> ใช้ขับร้องทั่วไป ผู้ประพันธ์ส่วนใหญ่ประพันธ์ขึ้นเพื่อความสนุกสนาน หรือเพื่อสอนใจ เนื้อหาอาจอยู่ในรูป ชมธรรมชาติ ชมผู้หญิง บรรยายความรัก ** =